بازاریابان ایران

تاریخچه سیگار

هدف از تهیه این گزارش بررسی بازار فروش و مصرف سیگار در ایران می باشد. در ابتدای این بخش به بررسی تاریخچه سیگار و چگونگی تولید آن در ایران می پردازیم. اطلاعات به دست آمده در این بخش بر اساس مقالات منتشره توسط سازمان دخانیات ایران و مقالات منتشره در روزنامه های معتبر می باشد.

تاریخچه سیگار در ایران

استفاده از گیاه توتون، اولین بار در قرن 15 ‌میلادی و پس از سفر اکتشافی کریستف کلمب به قاره آمریکا در میان بومیان منطقه مشاهده گردید. سپس ‌پرتغال، نخستین کشور اروپایی بود که این گیاه را از قاره آمریکا به دیگر کشورهای اروپایی روانه ساخت. در سال 1560 میلادی ژان نیکوت،‌‌ ‌سفیر فرانسه در پرتغال‌، مقداری بذر توتون به رسم هدیه برای ملکه فرانسه فرستاد که‌ آن را ‌به همین مناسبت، نیکوتیانا نام‌گذاری کردند. بذر توتون پس از ورود به انگلستان و اسپانیا، توسط دریانوردان انگلیسی به کشورهای‌ ‌شرقی نظیرترکیه، یونان، مصر، سوریه، چین و ژاپن راه یافت. سوغات پرتغالی‌ها برای شاهان صفوی توتون و تنباکو اولین بار در دوره صفویه و توسط پرتغالی‌ها وارد‌ ایران شد.

لذا سابقه‌ای 300 ساله در کشورمان دارد. شواهد تاریخی نشان می‌دهند، بذر توتون به احتمال زیاد از بنادر جنوبی کشور وارد و به تدریج در نواحی جنوبی، مرکزی و شرقی کشت شده است. بذر توتون چپق نیز به احتمال زیاد از ترکیه به ایران راه پیدا کرده و کشت آن در قسمت غربی و مرکزی رواج یافته است. بذر توتون سیگارت در سال 1251 و به توصیه “محمدخان ناصرالملک همدانی فرمانفرما” و توسط “دکتر استپان هاراطونیانس” که در گیلان به نام “حکیم فانوس” مشهور بود، به ایران وارد شده است. بذر این توتون از نوع “سامسون” ابتدا در گیلان کشت شد و سپس توسط شخصی به نام “کوسیس”، به مازندران برده و در اطراف بابل کشت گردید. کشت این بذر به تدریج به گرگان (‌استرآباد) و ارومیه رسید. در حال حاضر توتون سیگارت در استان‌های گلستان، مازندران، گیلان، آذربایجان غربی و کردستان و توتون چپق در استان‌های آذربایجان غربی، کردستان و کرمانشاه و تنباکو در استان‌های اصفهان، فارس، بوشهر، خراسان و شاهرود کشت می‌شود.

• سوغات پرتغالی‌ها برای شاهان صفوی
• ورود توتون سیگاربه ایران به دستور محمدخان ناصرالملک همدانی فرمانفروا توسط  دکتر استپان هاراطونیانس
• اولین کارخانه در سال 1317 در زمینی به مساحت 10 هکتار احداث شد

انحصار دولت

علیرغم سابقه 300 ساله کشت توتون و تنباکو در ایران، صنعت تولید‌ ‌سیگارت در کشور، قدمتی 70 ساله دارد، زیرا تا سال 1300 تولید این محصول در‌ ‌کارگاه‌های کوچک و به طور دستی انجام می‌گرفت. در این دوره، بازرگانان توتون را از زارعان خریداری نموده و آنها را در بسته‌بندی‌های سیگارت، توتون چپق، ساقه تنباکو (خرچوب) و گلبرگ توتون میخکی با علامت‌های تجاری خاص به فروش می‌رساندند.  اما کمتر از نیم قرن پس از کشت توتون در کشور، دولت با وضع قانون “‌انحصار دخانیات ایران” در سال 1294 شمسی، اقدام به دخالت و کنترل بازار دخانیات نمود. این قانون در سال‌های 1302 و 1307 تغییراتی جدّی یافت و در نهایت، حق واردات و صادرات، خرید و فروش، ساخت، نگهداری و حمل‌ونقل محصولات دخانی در سراسر کشور در انحصار دولت قرار گرفت. مالیات‌هایی هم به عنوان “حق انحصار” وضع شدند. در سال 1310، انحصار دخانیات شدت بیشتری یافت و مؤسسه “انحصار دولتی دخانیات” تأسیس گردید.

 بر اساس قوانین جدید، حق نگهداری و راه‌اندازی ابزار و ماشین‌های توتون‌بری، کاغذبری، صحافی کاغذ سیگار و سیگارپیچی به موسسه انحصار دخانیات اختصاص یافت. دولت نیز موظف گردید تا امر خرید و فروش سیگارت را در نرخی پایه -‌‌‌‌که با در نظر گرفتن وضعیت محصول هر سال و با توجه به نرخ‌های بازار تعیین می‌شد- در دست گیرد. همچنین بنا بر قوانین جدید، کالاهای دخانی به هنگام صدور به خارج، از حقوق گمرکی معاف شدند و کسانی که به قاچاق محصولات دخانی مبادرت می‌کردند، قانون “مرتکبان قاچاق” در مورد آنها به اجرا گذاشته می‌شد .‌پس از پیروزی انقلاب اسلامی، انحصار دخانیات در دست دولت باقی ماند که البته تا امروز نیز ادامه دارد. در سال 1374 کوششی جهت خصوصی کردن شرکت دخانیات در 14 استان کشور به عمل آمد، اما به دلیل کاستی‌ها و مشکلات متعدد، پس از یکسال مجدداً انحصار آن در اختیار دولت گذاشته شد. در سال‌های اخیر نیز تلاش‌هایی برای خصوصی‌سازی شرکت دخانیات انجام شده که هنوز به نتیجه نرسیده‌اند.

اولین کارخانه

در سال 1317 اولین مجتمع صنعتی‌ ‌تولید سیگارت در زمینی به مساحت 10 هکتار در خیابان قزوین تهران به بهره‌برداری‌ ‌رسید که هم‌اکنون نیز فعال است. دو سال قبل از شروع به کار کارخانجات سیگارت‌سازی‌ ‌تهران نیز مزرعه آزمایشی توتون در سال 1315 به منظور پشتیبانی از کشت این گیاه،‌ ‌در منطقه تالش گیلان ایجاد گردیده بود. البته چند سال بعد، این مزرعه که‌ ‌اولین مرکز تحقیقات توتون قلمداد می‌شود، به منطقه تیرتاش شهرستان بهشهر منتقل شد. ‌پس از افتتاح کارخانه‌های تولید سیگارت در سال 1317، صنایع مرکزی دخانیات به سرپرستی گروهی از کارشناسان آلمانی، انگلیسی و یونانی شروع به کار کرد. نخستین فرآورده‌هایی که با اقبال عامه مردم مواجه شدند، شامل سیگارهای اِشنو، فومن، گرگان، افسر، تارج، اردیبهشت، انواع سیگار برگ و جیگاره (نوعی سیگار دست‌پیچ با نیمکوب توتون چپق) و انواع تنباکو، توتون چپق و توتون پیپ بودند. پس از آن، کارخانجات عمل‌آوری در‌ ‌شهرهای ساری، رشت، گرگان، ارومیه و خوی راه‌اندازی گردیدند.

به طور کلی، سال‌های 1315 تا ‌‌1350 ‌بستر پیدایش و تحولات صنعت دخانیات ایران بوده است. پس از آن، با توجه به روند رو‌ ‌به رشد مصرف سیگار در کشور، شرکت دخانیات ایران در سال 1372 طرح ساخت و توسعه‌ ‌مجتمع سیگارت‌سازی گیلان با ظرفیت تولید 20 میلیارد نخ سیگارت در سال را به مرحله‌ ‌اجرا گذاشت. این مجتمع هم‌اکنون در سه بخش عمل‌آوری توتون، تولید سیگارت، فیلترسازی و بسته‌بندی فعالیت دارد. در سال‌های اخیر نیز فعالیت‌های مختلفی در زمینه اصلاح خطوط‌ ‌تولید، ایجاد ظرفیت‌های جدید و ارایه محصولات تازه در این مجتمع صورت گرفته است که تولید سیگارت‌هایی با سایزهای کوتاه و بلند از این جمله‌ هستند. اما علیرغم تغییرات مقطعی، روش‌های‌ ‌تولید سیگار در ایران همچنان مبتنی بر شیوه‌های سنتی بوده و ساختار این صنعت علیرغم 70 سال تجربه، برای حضور در عرصه سنگین رقابت جهانی امروز، آماده نیست.

تکنولوژی تولید سیگار در ایران

تولید سیگار فرآیندی گسترده و طولانی از مرحله کشت تا بسته بندی را شامل میشود که هریک از این مراحل در تعیین کیفیت محصول نهایی نقش بسزایی دارد. کشت، عمل آوری، آماده سازی خرمن و تولید سیگارت، مراحل اصلی تولید سیگار هستند. مفهوم تکنولوژی در هریک از این مراحل علاوه بر کاربرد تجهیزات، به روش ها و شیوه های نوین نیز اطلاق می گردد. برای مثال، کشت توتون های مرغوب و متناسب با شرایط اقلیمی نواحی مختلف، از دستاوردهای تکنولوژی کشت می باشد. در این راستا، عمل آوری محصولات کشاورزی به نحوی که کیفیت خود را حفظ نمایند و حداقل ضایعات و اُفت را در برداشته باشند، به طور مستقیم به تجهیزات عمل آوری و شیوه های آن بستگی دارد. فرآیند عمل آوری در تولید سیگار، از چیدن برگ توتون در مزرعه تا عملیات دوباره خشک کنی و تخمیر مصنوعی در کارخانجات را شامل می شود. از سوی دیگر، برای تولید یک سیگار ترکیبات مختلفی از انواع توتون ها با درجات متفاوت به کارمی رود.

در ضمن، افزودنی های مختلفی در این فرآیند به منظور دستیابی به طعم و عطر مطلوب اضافه میشود که مجموعه این فرآیندها را “عمل آوری خرمن” می نامند. علاوه بر تأثیر مراحل یاد شده بر کیفیت محصولات تولیدی، سطح ماشین آلات، سرعت تولید، نوع بسته بندی و نوع فیلتر از دیگر پارامترهای مؤثر بر کیفیت و بهای محصول نهایی در فرآیند تولید سیگارت می باشد.

کالبد شناسی سیگار

سیگار از بخش های متعددی تشکیل شده که در نگاه کلی دارای دوبخش توتون و فیلتر است. کار اصلی فیلتر کم کردن مقدار دود، تار، و ذرات بسیار ریز هنگام کشیدن و سوختن سیگار، و همچنین کاهش دهنده خشونت و زمختی دود نیز می باشد.

انواع ترکیبات توتون

در حالت کلی سیگارها از نظر نوع ترکیبات توتون به 5 دسته تقسیم می شوند، که این انواع عبارتند از:

• American Blend
• Turkish Blend
• Chinese Blend
• Dark
• Virgin

در ایران اکثراً سیگارها با ترکیب American  هستند و این به دلیل نزدیکی این ترکیب به ذائقه ایرانی می باشد.

بخش های تشکیل دهنده فیلتر (Filter Rod)

• Acetate Tow (استات تو): الیاف سازنده فیلتر
• Plasticizer (پلاستی سایزر): ماده سخت کننده و کشدار کننده الیاف فیلتر
• Plug Wrap Paper (کاغذ فیلتر): این کاغذ دور الیاف فیلتر قرار می گیرد؛ بین فیلتر و Tipping Paper قرار دارد.
• Seam Glue (Hot-melt): چسب حرارتی برای کاغذ فیلتر

Inner Glue: چسب داخلی برای کاغذ فیلتر

انواع فیلتر

فیلتر ها دارای دو نوع عمده هستند که خود این فیلتر ها دارای زیر مجموعه های دیگری هستند :

 

• Mono Acetate Filter: فیلترهای یک تکه ای هستند و اکثر سیگارهای موجود در بازار ایران دارای این نوع فیلتر هستند.
• فیلترهای چند قسمتی : این فیلترهای دارای قسمتهای مختلفی است .
• Charcoal Filter: در فیلتر ذرات ذغال وجود دارد، که سیگار را سبک کرده و بسیاری از ضررهای آنرا می گیرد.

برخی دیگر از انواع فیلترها نیز هستند که چند قسمتی بوده و یکی از بخشهای آنها را توتون طعم دار تشکیل می دهد. این نوع از فیلترها نیز برای درک بهتر طعم توتون سیگار بکار می روند.  تعداد این قطعات روی Ventilation یا هواگیری تاثیر بسزایی دارند، و باعث لایت تر بودن، هواگیری بیشتر، و احساس بیشتری از طعم توتون می گردند . البته نوع فیلتر، Plug Wrap،  و Perforations نیز در این امر موثرند.

Ventilation*(تهویه): ادغام هوا و دود در هنگام کشیدن سیگار

Plug Wrap* (کاغذ فیلتر): کاغذی که روی فیلتر را می پوشاند

Perforations*: سوراخهای تعبیه شده روی فیلتر جهت انجام Ventilation

بخش سیگارت (Tobacco Rod)

• Cigarette Paper (کاغذ سیگار): کاغذی که روی توتون قرار می گیرد که در شکل بالا نشان داده شده است.
• Seam Glue (Cold Glue): چسب با پایه آبی (Water Base) برای کاغذ سیگار
• Verge: خطوط موجود روی کاغذ سیگار که در همه برندها وجود ندارد و دلخواه می باشد. (در شکل بالا نشان داده شده است)
• Tipping Paper: "کاغذ الحاق" که همانطور که در شکل نشان داده شده است، متصل کننده بخش سیگارت و فیلتر می باشد.
• Tipping Glue: چسب کاغذ الحاق
• Tobacco: توتون

قبلا سیگارها به لب شخص سیگاری می چسبیدند ولی حالا به Tipping Paper  ماده ای بنام Lip Release میزنند تا نچسبد. برخی برندها نیز لاک (Lacquer) میزنند.

مواد بسته بندی پاکت و باکس

• Packet Blank: پاکت سیگار
• Aluminum Foil: فویل آلومینیومی که در داخل بسته بندی پاکت سیگار بکار می رود. اکثر برند ها برای زیبایی گرافیکی و طراحی روی این فویل ها کار می کنند. برخی از آنها روی فویل ها را لاک گرفته و به نام و نشان برند خود تزیین می نمایند. برخی دیگر نیز فویل های بسته بندی را Emboss (برجسته- نقطه نقطه) می نمایند.
• Inner Frame: فریم داخلی ؛ قسمت داخلی کوچکی که در زیر در پوش بسته بندی وجود دارد و در شکل زیر با رنگ سفید مشخص شده
• Cold Glue: چسب با پایه آبی (Water Base) برای پاکت
• Tax Stamp: برچسب مالیات (هولوگرام)
• Film: سلفون دور بسته بندی

Tear Tape: نوار سلفونی روی در پوش برای باز کردن راحت

کارتن

• Case Sleeves: کارتن مقوایی
• Hot-melt Adhesive: چسب حرارتی برای کارتن

• Pallet: پالت (بار آماده برای کانتینرها و تخته کف بار)

تعاریف مهم و انواع طبقه بندی سیگار

تعاریف

• نیکوتین: یک ترکیب آلی نیتروژن‌دار است که بیشتر در گیاهانی مانند تنباکو و در اندازه‌های کمتر در گوجه فرنگی، سیب زمینی، بادمجان وفلفل سبز یافت می‌شود. ۳ تا ۵ درصد گیاه خشک تنباکو را نیکوتین می‌سازد.
• تار (قطران): یک نوع صمغ می باشد که از ریشه درخت کاج تولید می شود. این ماده شیمیایی در اثر سوختن توتون ایجاد شده و به سرعت جذب بدن می گردد.
• کربن مونواکسید (CO): عضو اصلی تشکیل دهنده دود سیگار می باشد.

انواع طبقه بندی های سیگار

1.      نوع
2.      سایز
3.      طبقه بندی قانونی
4.      طعم
5.      گروه سنی یا جنسی

طبقه بندی از نظر نوع سیگار (میزان نیکوتین و قطران)

•          Ultra Light
•          Light
•          Medium
•          Full Flavor

این دسته بندی یک دسته بندی استاندارد جهانی می باشد، که بر اساس میزان نیکوتین و طعم سیگارها انجام می گیرد.  سیگارهای Ultra Light و Light سیگارهایی هستند که سبک تر بوده و میزان نیکوتین در آنها کمتر است.  این نوع سیگارها نسبت به انواع Medium و  Full Flavor طعم و عطر سبکتری داشته و نیکوتین کمتری دارند. اکثر برندها این نوع از سیگار را تولید می کنند. این سیگارها توسط سوراخهایی با نام Perforations  که در زمان تولید بر روی فیلتر ایجاد گردیده نیکوتین کمتری را انتقال می دهند، بدین صورت که در موقع سیگار کشیدن، هوای تمیز از این سوراخها وارد فیلتر شده و با دود توتون مخلوط می شود، که در نتیجه باعث سبکتر شدن سیگار می گردد. سوراخهای نام برده در سیگارهای Ultra Light بزرگتر میباشند که در نتیجه میزان هوای ورودی و ترکیبی بیشتر می شود و سیگار سبکتر خواهد بود.

طبقه بندی از نظر اندازه سیگار

•       Super Slim
•       Slim
•       King

سیگار های Super Slim معمولا با قطر 5.4 میلیمتر  می باشند، که از نظر ارتفاع دو نوع هستند. یک نوع با ارتفاع 100 میلیمتر و نوع دیگر با ارتفاع 83 میلیمتر می باشند. اما سیگارهای Slim از نظر ارتفاع همانند سیگارهای بلند Super Slim، 100 میلیمتر بوده ولی از نظر قطر متفاوتند، و قطری معادل 6.6 میلیمتر دارند. سیگارهایKing Size اکثرا دارای طول 83 میلیمتری و قطر 8 میلیمتری می باشند. اما برخی از برندها این سیگار ها را با طول 100 میلیمتر و  با اصطلاح پایه بلند تولید می نمایند.

طبقه بندی سیگار از نظر قانونی

• بدون عکس ریه و هولوگرام سازمان دخانیات
• بدون عکس ریه ولی  با هولوگرام سازمان دخانیات
• با عکس ریه و هولوگرام سازمان دخانیات

سیگارهای موجود در بازار ایران از لحاظ قانونی به دسته بندی بالا تقسیم می شوند که این دسته ها با یکدیگر از لحاظ قیمت تفاوتهای بسیاری دارند. به ترتیب  از بالا به پایین از قیمت آنها کاسته می شود، بدین معنی که سیگار هایی با عکس ریه و هولوگرام سازمان دخانیات از همه ارزان تر بوده و سیگارهای فاقد این نشان ها از همه گرانتر می باشند.

طبقه بندی از نظر طعم سیگار

• Flavor (که در بخش طبقه بندی از نظر نوع توضیح داده شد)
• Kretek:  سیگارهایی بلند و مشکی رنگ که از مخلوط توتون، برگ میخک و سایر عطرها و ادویه جات معطر خاص ساخته می شوند.
•  Herbal: این سیگارها سیگارهایی عاری از تنباکو و نیکوتین هستند. در واقع این سیگارها دارای هیچگونه تنباکو و یا نیکوتینی نیستند. این نوع از سیگارها همانطور که از نامشان پیداست گیاهی بوده، و شامل آمیخته ای از گیاهان مختلف و یا سایر مواد گیاهی می باشند.
• Menthol: این سیگارها سیگارهایی با طعم نعناع می باشند که باعث ایجاد یک احساس آرامش روحی و همچنین خنکی کاذب در پوست می نماید.

• Kretek

 سیگارهایی بلند و مشکی رنگ که از مخلوط توتون، برگ میخک و سایر عطرها و ادویه جات معطر خاص ساخته می شوند.

Herbal Cigarette

این سیگارها سیگارهایی عاری از تنباکو و نیکوتین هستند. در واقع این سیگارها دارای هیچگونه تنباکو و یا نیکوتینی نیستند. این نوع از سیگارها همانطور که از نامشان پیداست گیاهی بوده، و شامل آمیخته ای از گیاهان مختلف و یا سایر مواد گیاهی می باشند. (مثال: سیگار گیاهی Arkopharma ساخت کشور آلمان که تصویر آن در زیر آورده شده است).

Menthol Cigarette

 این سیگارها سیگارهایی با طعم نعناع می باشند که باعث ایجاد یک احساس آرامش روحی و همچنین خنکی کاذب در پوست می نماید. بدون اینکه مصرف کننده هیچگونه کاهش واقعی دما داشته باشد. این نوع سیگارها 27 درصد بازار سیگار درآمریکا را در اختیار دارند که 80 درصد مصرف کنندگان آنرا سیاه پوستان در بر می گیرند. نکته مهم اینست که اکثریت مصرف کنندگان این سیگارها بانوان می باشند.

معرفی شرکت

شرکت آرین توتون صنعت اولین و تنها شرکت تولیدکننده خصوصی محصولات دخانی در کشور عزیزمان ایران می­باشد، سرمایه اولیه شرکت حدوداً 80 میلیون یورو می­باشد. این شرکت در بخش فروش حدوداَ 400 پرسنل دارد که در تمامی ایران مشغول به کار می­باشند کارخانه آرین توتون صنعت در استان زنجان و شهر ابهر به مساحت 32 هزار متر مربع در سال 1388 بنا شده است،در زیر به صورت گزینه­ای مطالبی در مورد شرکت بیان شده است:

1. زیر مجموعه گروه صنعتی پوشینه
2. سال تاسیس : 1384
3. دفتر مرکزی : تهران، خیابان شهید بهشتی

هدف از تاسیس سازمان ATI :

•  تغییر نگرش تفکر ایرانی نسبت به سیگار ایرانی
• ایجاد یک برند ایرانی قابل عرضه در بازارهای جهانی

استفاده از تکنولوژی روز دنیا:

a)     تمامی دستگاهها از آلمان

b)     جدیدترین و مجهزترین ت کنولوژی که در سال 2009 معرفی گردیده

مواد اولیه خارجی :

• توتون از آفریقای جنوبی
• چاپ پاکت در آلمان
• ....

محصولات تحت لیسانس سوئیس:

• تحت لیسانس شرکت TCG

• شرکت Tobacco Consulting Group

• آزمایشگاه مجهز

شناسایی محصول سازمان

برای شناسائی محصول سازمان شاخص های زیر را مورد بررسی قرار می دهیم:

• مشخصات فنی محصول
• حجم و وزن و ابعاد واحد فروش محصولات
• حجم یک نیسان، خاور، تک
• ویژگیهای محصولات

مشخصات فنی محصول

 برندهای سازمان ATI عبارتند از:

• SATER :  Super Slimپایه بلند
• G1 :  Super Slim پایه کوتاه

Super Slim  پایه بلند (SATER): طول آن 100 میلیمتر و قطر آن 4/5 میلیمتر می باشد از لحاظ طعم توتون American Blend میباشد و نوع فیلتر Mono Acetate (فیلتر یک تکه ) می باشد .

سیگارت  SATERخود از لحاظ میزان نیکوتین و قطران به چهار نوع تقسیم می شود:

 

Slim پایه کوتاه: که طول آ ن 83 میلیمتر و قطر آن 4/5 میلیمتر می باشد از لحاظ طعم توتون American Blend می باشد و نوع فیلتر آن Charcoal Filter  می باشد.

سیگارت G1  خود  از لحاظ میزان نیکوتین و قطران به سه نوع تقسیم می شود.

حجم و وزن و ابعاد واحد فروش محصولات

• واحد محصول سیگار نخ می باشد.
• هر پاکت متشکل از 20 نخ سیگارت می باشد.
• هر باکس متشکل از 10 پاکت می باشد. (200 نخ)
• هر کارتن متشکل از 50 باکس می باشد. (10000 نخ)
• هر پالت متشکل از 36 کارتن می باشد. (360000 نخ)

 

 

 

•  وزن هر کارتن SATER برابر است با 450/10 کیلو گرم

• وزن هر کارتن  G1برابر است با 730/8  کیلو گرم

ویژگی های محصول

• تحت لیسانس سوئیس
• تازه بودن توتون
• در دسترس بودن محصولات
• فیلتر ذغالی
• نوع بسته بندی

• دارا بودن فویل Emboss در بسته بندی هر دو محصول G1 و SATER

• Emboss بودن بسته بندی پاکت محصول G1

• دارا بودن ماشین آلات و تکنولوژی روز دنیا
• طعم توتون بر اساس ذائقه ایرانی، و نزدیکی  به طعم سیگارهای پرفروش

بازار سیگار ایران

کل بازار سیگار ایران معادل سالانه 65.000.000.000 نخ می باشد. این بازار بزرگ بسیاری از شرکتهای بزرگ دنیا را برآن داشته تا اقداماتی را جهت فروش محصولاتشان در ایران از طریق واردات و یا قاچاق انجام دهند. در این میان کارخانجات تولیدی سیگار ایران نیز در پی به روز آوری سیستم های تولیدی خود می باشند تا بتوانند سهم بزرگتری از بازار را از آن خود کنند.

بر اساس آمارهای بدست آمده از سازمان دخانیات و اداره گمرک و همچنین ظرفیت های تولید شرکتهای  ایرانی، بیشترین سهم بازار متعلق به سیگارهای وارداتی با 43% سهم بازار می باشد و بعد از آن تولید مشارکتی و تولید داخلی با سهم بازار هریک 22% در مقام دوم قرار دارد و 13% سهم بازار نیز متعلق به سیگارهای قاچاق می باشد.

 سیگارهای تولید ایران

در ایران سه کارخانه تولید سیگار وجود دارد که یکی از آنها به بخش خصوصی اختصاص دارد و مابقی در انحصار دولت می باشد، کل سیگار تولیدی و مصرفی این کارخانه ها 000/000/300/14 نخ می باشد. کارخانجات تولیدی سیگار به شرح ذیل می باشند :

• شرکت دخانیات تهران
• شرکت دخانیات قشم

• شرکت دخانیات آذربایجان غربی- گیلان

شرکت دخانیات تهران

این شرکت به عنوان اولین کارخانه تولید سیگار در ایران در سال 1316 تاسیس گردید. این کارخانه در آن زمان از بزرگترین و جدیدترین واحدهای صنعتی بشمار میرفت و به منزله کانون صنعتی دخانیات ایران درجهات مختلف توسعه وتکامل یافت. هم اکنون ظرفیت تولیدی این کارخانه  000/980/164/6 نخ می باشد. که از این ظرفیت  000/780/542/3 نخ آن صرف تولیدات سیگارهای بهمن، کیش ، 30، تیر ، 98 می شود و مابقی آن صرف تولید مشارکتی می شود که در بخش بعد به آن می پردازیم.

شرکت دخانیات قشم

گروه عقیلی در سال 1379 اقدام به تاسیس نخستین شرکت تولید سیگار خصوصی در ایران نموده بود نخستین محصول و تنها محصول آن سیگار بیستون بود که در دی ماه 80 به بازار آمد. هم اکنون ظرفیت تولید این کارخانه 000/000/800/2 نخ می باشد که تنها 000/000/200/1 نخ از این ظرفیت به فروش می رسد.

شرکت دخانیات گیلان

این کارخانه در  سال 1373 تاسیس گردید و هم اکنون ظرفیت تولیدی این کارخانه 000/000/000/20 نخ می باشند، ماشین آلات این کارخانه نسبت به مجتمع تهران همگی جدید تر و با تکنولوژی بالاتر می باشد. این کارخانه سیگارهای  مهر، آسیا، تیر، اشنوویژه، هما، آرتا، 68، اردیبهشت، زر، دی، شیراز، کاسپین، 57، بهمن، زیکا را تولید می نماید.

 

سهم بازار برندهای ایرانی سیگار

از میان سیگارهای تولیدی در ایران سیگار بهمن با 9% سهم بازار بیشترین سهم بازار را به خود اختصاص داده است و فروردین با 3.5% سهم بازار در مقام دوم در میان سیگارهای ایرانی قرار دارد. در جدول زیر سهم بازار محصولات داخلی آورده شده است:

سیگارهای مشارکتی

سیگارهای مشارکتی با مشارکت کارخانجات تولیدی در ایران و برندهای خارجی تولید می گردند. در این میان دو برند مشارکتی مونتانا و مگنا از جمله سیگارهایی هستند که در کارخانه دخانیات تهران ( مجتمع تهران) و کارخانه گیلان تولید می گردند.

کارخانه تهران سالانه به طور میانگین 000/200/622/2 نخ سیگار مونتانا و کارخانه گیلان سالاته حدود 9،000،000،000 نخ سیگار مگنا تولید می کند. سیگار مگنا از پرطرفداترین سیگارها در ایران می باشد که بعد از وینستون بیشترین سهم بازار را به خود اختصاص داده است، البته سیگار مگنا از راه هایی همچون واردات و قاچاق نیز وارد بازار می شود.

  سیگارهای وارداتی

با توجه به اینکه بیشترین سهم بازار سیگار ایران را سیگارهای وارداتی تشکیل داده اند بسیاری از شرکت های بزرگ دنیا همچون بی ای تی و جی تی آی اقدام به ایجاد شرکت های ایرانی جهت واردات نموده اند. در زیر لیست تمامی شرکت های وارد کننده به همراه انواع سیگارهای وارداتی آمده است.

 

آنالیز از بعد داخلی:

مدیریت

از نقاط قوت مجموعه ATI می­توان به استفاده درست از منابع مشهود و نا مشهود  سازمان توسط مدیریت و نگرش مدیریتی قوی که در سازمان در حال اجراست اشاره کرد که طبیعتا انتقال این نگرش درست از مدیریت عامل تا کوچکترین فرد در شرکت تزریق می­شود که در اینجا می­توان به سازماندهی درست ، تفکر پرسنلی ، ایجاد انگیزش ، برنامه­ریزی درست و هدایت و کنترل اشاره کردولی کامل نشدن واحد نیروی انسانی برای ریزتر شدن به مسائل نیروی انسانی و آموزشی را می­توان از نقاط ضعف سازمان دانست.

ساختار شرکت ATI:

شرکت ATI  ایران را به 4 منطقه تقسیم کرده و در تمامی شهر­های درجه اول و دوم دفتر فروش ایجاد نموده است.

آنالیز از بعد خارجی:

 

جی تی آی پارس

این شرکت 42% سهم بازار وارد کنندگان را با سیگارهای معروفی مانند وینستون در اختیار دارد. این شرکا ابتدا در سال 75 با دو نام افاق میهن نوا و اقای کفائیان وارد ایران شد.

• وینستون (لایت، آلترا لایت، مدیوم، فول فلیور)
• مور ( قرمز، آلترا لایت، لایت، مدیوم، فول فلیور)
• مگنا ( لایت، آلترا لایت)

بی آی تی پارس

این شرکت نیز در سال 75 به طور رسمی توسط گروه عقیلی  وارد ایران شد و هم اکنون 22% سهم بازار  واردات را به خود اختصاص داده است.

• کنت ( سفید، نقره ای، آبی، قرمز)
• دانهیل (قرمز، آبی، طلایی)
• پالمال ( آبی، نقره ای)
• مونتانا (طلایی)

بازرگانی کالا تجارت سلمان

• پاین ( آبی، سوپر اسلیم)
• سیما ( اسلیم و کینگ)
• زست ( آبی، نعنایی، اورجینال)
• اسه ( آبی، نعنایی، طلایی)
• پلرژ

شرکت دخان پارسیان

• پولو کلاب ( آبی، نقره ای، قرمز)
• دانهیل ( طلایی، نقره ای، قرمز)
• آوانگارد (آبی، نقره ای ، قرمز)

بازرگانی بین المللی گیتی میثم

• پیور

شرکت صفاکوه چابهار

• فیشر ( اورجینال، نقره ای، آبی، آبی بلند)

وفا تجارت آریا

• اسپرینگ واتر
• ارک رویال
• ویبس

 

سیگارهای قاچاق

بیش از یک سوم تجارت جهانی سیگار، به طور مستقیم و غیر مستقیم از راه غیر قانونی و با فرار از پرداخت عوارض گمرکی و مالیات صورت میگیرد که این واقعیت موجب کاهش قیمت و افزایش تقاضای سیگار و همچنین زیر سوال رفتن قوانین مالیاتی مربوط به سیگار که در جهت کاهش مصرف آن وضع شده است، می شود.

در این میان حجم قابل توجهی از بازار ایران را نیز محصولات قاچاق و به خصوص برند پرطرفدار مارلبورو در برگرفته است. سیگار قاچاق تقریبا از همه مرزهای ایران وارد بازار شده و کل سهم بازار این محصولات 13% می باشد. در لیست زیر نام برندها و مرزهای قاچاق آن آمده است:

• مارلبورو ( مرزهای ارمنستان، آذربایجان، ترکیه، پاکستان)  5% سهم بازار

• زست (خوزستان)
• اسه ( افغانستان، ترکیه، پاکستان)
• پاین ( دبی و کشورهای خلیج فارس، افغانستان)
• سیما( دبی و کشورهای حاشیه خلیج فارس، افغانستان، ارمنستان، ترکیه )
• کنت (آذربایجان)
• وینستون ( ارمنستان، ترکیه )

سهم برندهای خارجی در بازار ایران

وینستون به عنوان پرطرفداترین سیگار در ایران بیشترین سهم بازار را به خود اختصاص داده است، به طور متوسط سالانه 10،000،000،000 نخ در ایران از این سیگار مصرف می شود و نکته قابل توجه این است که بعد از سیگار وینستون، مگنا مقام دوم را به خود اختصاص داده است که مقداری از آن توسط کارخانه گیلان به صورت مشارکتی و مقداری هم توسط شرکت جی تی آی پارس وارد ایران می شود. در جدول زیر سهم بازار برندهای معروف در ایران آمده است:

سهم بازار سیگارهای اسلیم و سوپر اسلیم 25% و سهم بازار سیگارهای کینگ 75% می باشد.

بازار مصرف سیگار در ایران

مصرف سرانه سیگار

میانگین سن مصرف در ایران حدود 30 سال است که به سه دسته سیگاری قهار(بیش از 20 نخ روزانه)، فعال( بیش از 7 نخ هفتگی) و غیر فعال (کمتر از 7 نخ به صورت هفتگی) تقسیم می شوند. مصرف سرانه سیگار تعداد 2.4 نخ به صورت روزانه می باشد. برای جامعه سیگاری مصرف روزانه حدود 14 نخ می‌باشد. همچنین رشد مصرف سیگار سالانه %1.2 تخمین زده شده است. سیگاری فعال 15% جمعیت ( 10.574.136 نفر) و سیگاری غیرفعال 2.7% (1.900.386 نفر) را تشکیل می دهند. (جمعاً 12.474.978نفر)

جمعیت سیگاری ایران

در این قسمت جمعیت سیگاری در ایران را بر اساس دسته بندی های مختلفی از قبیل جنسیت، سن مصرف و تقسیم بندی جغرافیایی مورد بررسی قرار داده ایم که نتایج بررسی ها از تحقیقات انجام شده توسط سازمان دخانیات، دانشگاه علوم پزشکی و روزنامه اقتصاد ایران در زیر امده است.

جمعیت سیگاری در ایران به تفکیک جنسیت

17.7% کل جامعه ایران را افراد سیگاری تشکیل می‌دهند که از این جمعیت نزدیک به 82% آن را آقایان و 18% آن را خانم‌ها شکل می‌دهند. شیوع مصرف سیگار در زنان بیشتر گرایش به سنین بالا 45 تا 64 و در مردان گرایش به سنین 35 تا 45 سال دارد. از نظر تعداد نخ سیگار مصرفی در روز نیز مردان بیشتر گرایش به مصرف بیش از 10 نخ در روز داشته و زنان، بیشتر مصرف کمتر از 10 نخ در روز را داشته اند .جمعیت زنان سیگاری رو به رشد بوده، و سن ابتلا به سیگار نیز در حال کاهش یافتن است.

 جایگاه برند های سازمان ATI

گروه مخاطبان

گروه مخاطبان عمومی سیگار‌های سوپراسلیم به شرح ذیل می باشند

• افرادی که به سلامتی خود اهمیت داده و از لحاظ روانی تمایل به مصرف توتون کمتری دارند
• افراد سیگاری که تصمیم به کاهش مصرف سیگار خود را دارند و سیگارهای باریک را به دلیل توتون کمتر انتخاب می‌کنند
• افرادی که به تازگی قصد کشیدن سیگار را دارند
• افرادی که به دنبال تمایز و تفاوت بوده و از این بابت سیگار اسلیم را انتخاب می‌کنند.

گروه مخاطبان سیگار سوپر اسلیم پایه کوتاه علاوه بر مشخصات فوق، مشخصات زیر را بیش از همه دارند:

• افرادی که بیش از هر چیز به دنبال تفاوت و پرستیژ هستند
• کسانی که دوست دارند بسته بندی سیگار آنها کاملا متمایز و کوچک باشد.   

          برای برندهای شرکت، گروه مخاطبان ما گروهی از جامعه سیگاری فوق هستند که در گروه سنی، جنسی زیر قرار دارند:

• جوانان زیر 30 سال
• بانوان
• افراد بالای 45 سال

 این گروه می‌توانند عمدتا به دلایل اصلی زیر به سمت سیگار SATER و G1  گرایش پیدا کنند:

• بسته بندی زیبا
• کیفیت توتون و تازه بودن آن
• هماهنگی با ذائقه ایرانی
• قیمت مناسب

چشم انداز 3 ساله سازمان

• نفر اول بازار اسلیم و سوپر اسلیم ایران

تصورات مشتری نسبت به برند SATER و G1

برندی که با بسته‌بندی، کیفیت و طعم بسیار مناسب برای افراد شیک‌پوش و مدرن که به دنبال نوآوری، تمایز  و سلامت خود می‌باشند خلق شده است. این برند از لحاظ شاخص‌های قیمت، بسته‌بندی و کیفیت ارزش‌افزوده قابل توجهی در مقایسه با رقبا برای مشتریان خود به وجود می‌آورد.

مشخصات محصولات

با توجه به برنامه ریزی ها و هدف گذاری هایی که برای کیفیت و نوع بسته بندی محصولات آرین توتون وجود دارد، می توان مشخصات این محصولات را صورت زیر تعریف نمود:

مشخصات برند SATER

این محصول با کیفیت بالا و با قیمت مناسب و توتون تازه نسبت به رقبا و با ترکیبی متناسب با ذائقه ایرانی در دسترس افرادی است که به دنبال کالای با کیفیت، متفاوت و با غلظت سبک تر هستند.

مشخصات برند G1

این محصول با کیفیت بالا و توتون تازه نسبت به رقبا و با ترکیبی متناسب با ذائقه ایرانی در دسترس افرادی است که به دنبال کالای متفاوت و با پرستیژ خاص هستند.

تامین­ کنندگان:

بیش از 90% مواد اولیه شرکت از معتبر­ترین شرکتهای خارجی و کشورهای اروپایی تامین می­شود که خود این مسئله می­تواند یکی از بزرگترین تهدیدات برای ما باشد زیرا با توجه به تحریمات جامعه بین­الملل واردات کالا به ایران بسیار دشوار است اگر بخواهیم مسائل داخلی مانند گمرکات و ..... را فاکتور بگیریم.